Çağatay BERKYÜREK -�� tınI�lliITmlt 1i�l�� TÜRKİYE KOJENERASYON VE OTOPRODÜKTÖRLÜK DERNEĞİ TEKNİK KOORDİNATÖRÜ Cogenerattoıı, 'Waste rectJ ' l ler ıg, �ırewa6ks & On .. slte <;;eneraıto,ı, alarak, gaz türbininin egzost gaz sıcaklığını artırmaya yardımcı olur ve böylece kojenerasyon sisteminin de genel verimi art tırılmış olur. Gaz türbininin çalışmadığı durumlarda, bu brülörler çevreden gelen soğuk havadan faydalanarak, buhar üretimini sağlayabilirler. Brülör başına ısı çıkışı 4 ile 50 MW arasında değişebilir. Bu brülörler, sıvı yakıtlarda ( hafif ve ağır fuel oil, artık yağ) olduğu gibi, doğal gazda da aynı olumlu etkiyi gösterir veya eşzamanlı karışık olarak da işlev görebilir. Sıkıştırılmış hava, sıvı yakıtın iyice pulverize edilmesini temin eder. GRC LONOxFLAM teknolojisine dayalı tasarım, mükemmel alev sabitliğini ve ihmal edilebilir basınç düşüşlerini sağladığı gibi, düşük miktarda yanmamış maddeler ile NOx emisyonlu muhteşem bir yanma sağlar; böylece, kanunlarda düzenlenen çevre kirliliği limitleri dahilinde hareket edilmiş olur. Kazanda bir yanma bölgesi olduğunda, atık gazdaki oksijen oranını, verimli liği daha da arttırmak üzere %3-4 oranında düşürmek de mümkündür. Tabii, bu durumda, zararlı atıkların emisyonu da normların altında tutulmuş olacaktır. Soğuk ortam havası ile çalışması için kontrol kapakçıkları, ısı geri kazanım kısmının sadece bir bölümünü kapatır. Ağır fuel oil kullanıyorken, emisyonları sınırlamak üzere, uygun bir ayarla maya ihtiyaç duyulur. Sistemin ana özelliklerinden biri de, hızlı bir şekilde sökülebilme olanağıdır. Böylece, çalışma esnasında, brülörleri değiştirmek gerektiğinde, tüm iskelet 15 dakika içerisinde yanal olarak açılabilmektedir. Kojenerasyon Teknolojileri Üzerine Araştırma ve Geliştirmeler Gaz türbinleri ve dizel motorların verimlerinde sürekli bir artış söz konusudur. Büyük ölçekli bir gaz türbini giriş havasının sıcaklığı 1 350 °C'ye yükselmiştir ve yakın gelecekte bunun 1500 °C'yi bulması beklenmektedir. Gaz motorlarının termal verimi de basınç oranı ve ön-oda yanma teknolojilerinin uygulanmasına bağlı olarak artmaktadır. Bu gelişmeler, temel olarak, soğutma, ısıl dayanım malzemeleri, turbo makineler ve yanma teknoloji lerindeki ilerlemelere bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. 2001 yılında verim konusunda daha süratli gelişmeler elde etmek için çeşitli projeler sürdürülmektedir. Bunlar arasında, seramik bilimiyle ilişkili gelişmiş teknolojiye ihtiyaç duyan seramik gaz motoru ve gaz türbini gösterilebilir. Kavramı kanıtla mak için, örneği olmayan bir giriş ve çıkış zamanlaması mekanizmasına sahip olan Miller çevrimi geliştirilmektedir. Bu şekilde çevrim, elektrik üretim verimini %35 in üstüne çıkarmak tadır. Bir seramik gaz motorunda seramik, gelişmiş bir yanma sağla mak için yanma odası malzemesi olarak kullanılır. Termosun yapısına benzer şekilde, yalıtımı arttırmak üzere hava boşluğu bırakılmış ve seramik ile metal parçalar arasında düşük ısı iletkenliğine sahip contalar konmuştur. Yanma odasının duvar sıcaklığının 1000 °C'nin üzerinde kalması sağlanır ki bu da yanan gaz ile duvar arasındaki ısı transferini azaltmaya yardım cı olur. Böyle bir yapı, soğutma sistemine duyul an gerekliliği ortadan kaldırır ve motoru da oldukça az yer kaplayan bir hale 32 ij ECOGENERATION WORLD sokar. Yüksek verim, hem dizel çevrimli yanma hem de ısı yalıtımı sonucu elde edilen egzost enerjisinin geri kazanıldığı ve bir ultra hız jeneratörü ile yüksek verimli bir çeviriciden oluşan turbo bileşik sistem tarafından elektriğe çevrildiği enerji geri kazanım ünitesi sayesinde elde edilir. Seramik gaz türbininde ise hedef %42 ve daha fazla verime sahip olan üniteleri geliştirmektir. Bir Otto motorunun ısıl verimi, azami yanma ısısı ile egzost gazı ısısı arasındaki farkın bir fonksiyonudur. Bir motordaki azami yanma ısısı, yüksek bir sıkıştırma oranı ile artarken, egzost gazı sıcaklığı da düşük genleşme oranıyla düşer. Ancak Otto motorunun sıkıştırma ve genleşme oranları aynı olmakla birlikte motor, vuruntuya engel olmak için düşük sıkıştırma oran larıyla çalışmaya ayarlanabilir. Miller çevriminde, giriş zamanla ması ayarlanarak, genleşme oranı sıkıştırma oranından daha büyük bir şekilde set edilebilir. Bu da, düşük egzost sıcakl ığına bağlı olarak, hem daha yüksek dayanıklılık hem de daha yüksek verim sağlar. Gaz püskürtmeli dizel motor, bu durumda %45- 50'Iik elektrik verimine ulaşır ki bu da ticari gaz motorları arasın da en yüksek değerdir. Motor artık pilot yakıta ihtiyaç duyma maktadır ve silindirin içerisine 25 MPa'da ateşlenen doğal gazın ateşlemesinde kullanı lan bujilere de gerek kalmamaktadır. Yine seramik malzemelerin mükemmel özelliklerinden faydalan mak ve %50'1ik verimlere ulaşmak için, katı oksitli yakıt hücrelerinin geliştirilmesine dair Ar-Ge çalışmal arı da sürmekte dir. Bu teknolojiler ticari özellik kazandıklarında, kojenerasyon da enerji tasarrufu ve çevreyle dost bir teknoloji olarak daha büyük bir yükseliş gösterecektir. 2001 yı' nda Vvrır'l ko 1LISLI 1da ddha 5Lıratlı gelışmeler elde etınek ıc;, n çeşıtli proJeler surdL.ıruımektedır Bunlar arasında, se•amik bılimiyle 1 şkilı gel ş,nı� �e"'noloj ye ihtıyaç duyan seram k gaz Motoru ve gaz t..ırbını go,;;terılebılır Kavramı Kclnıtıanıak ıçı'"l, ornegı ol'llayarı bir Qİ'IŞ ve çıkış zarranlamc-1sı '11ekı.-1nı1masına sah p olan Mıller ç.evıın"ı gelıştırılnıektedır t3L şekılde çev'ım. elektr k U'etırr verıtnını %35 ın ustune çıkarmaktadır"
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=