!eşmeler bulunmakta olup, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, nükleer malzemelerin fiziksel olarak korunması, nükleer kaza durumunda iş birliği ve karşılıklı yardım, nükleer güvenlik ve radyoaktif atık yönetimi ve tesislerin sökülmesi ile işletenen hukuki sorumluluğu gibi hususları içermektedir6. Bu kapsamda, nükleer enerjiye yönelik düzenlemeler özellikle şu amaçlar etrafında toplanmakta olup bu konulara ilişkin en temel sözleşmeler7 ise şunlardır: a. Nükleer Enerjinin Sivil Amaçlı Kullanılmasının Temin Edilmesi: i. 1 Temmuz 1968 tarihli Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması: Bu antlaşma ile nükleer silahların ve nükleer silah teknolojilerinin yayılmasının önlenmesini ve nükleer enerjinin barışcıl amaçlar için kullanılmasının sağlanması hedeflenmektedir. ii. 26 Ekim 1979 tarihli Nükleer Maddelerin Fiziksel Korunması Sözleşmesi: Bu sözleşme ile taraf ülkelerin nükleer maddelerin kendi sınırları içinde veya uluslararası nakliyesi sırasında fiziksel korunma önlemlerini almaya yönelik yaptırımlar getirilmektedir. Bu sözleşmenin nükleer maddelerin sadece taşınma sırasında fiziksel korunması değil aynı zamanda yerli kullanım, saklama ve transit taşınma ve sabotaja karşı korunmayı da kapsayacak şekilde genişletilmesine ilişkin çalışmalar yapılmaktadır. b. Nükleer Güvenlik ve Radyasyon Güvenliği: 1 7 Haziran 1994 tarihli Nükleer Güvenlik Sözleşmesi ile işletme halindeki nükleer santrallerde yüksek seviyede nükleer güvenliğin sağlanması amaçlanmaktadır. Bunun içinde nükleer güvenlik uygulamaları ve düzenlenmesine yöneoıı 011 ılıe Cooperaıioıı iıı ılıe Aıomic Eııergy Field beıweeıı ılıe NATO Afembers aııd iıs Ameııdmeııı) (AİT. 22.06. /955, Kamm No : 6847. KT. 01.09. /956, RG. T /0.09. 1956 ı•e s. 9403): Aınm E:ııeıji Alaıııııda Bir Giiı'eıılik Deııeıimi Kıırıı/ması Hakkıııda Sö:leşme ile Kıırıı/aıı ı\lalıkeme ile ilgili Proıokol ı•e Radyoakıif Yakıılar Kimyevi Ayırma Aı'l"lıpa Şirkeıi Sö:leşmesi (Coııı•eıııioıı aıı ılıe Esıablislımeııı ofa Secııriıy Coııırol iıı ılıe Field o fNııc/ear Eııergy, Proıocol on ılıe Esıablislımeııı of o Coıırı aııd Com,eıııioıı on ılıe Eııropean Company for ılıe C/ıeıııica/ Separaıioıı o fRadioacıfre Fııel) (AİT. 20. 11. /957. Kmııııı No: 7300. KT. 25.05. 1959): Tiirkiye Cıımlıııriyeıi Hiikiimeıi ı·e Ulııslararası Aıoııı Eııeıji Ajansı Arasında Nükleer Si/alı/arın Yayılmasının Önlenmesi Andlaşmasına ilişkin O/tırtık Gii,•enlik Denetimi Uygıılamasma Dair Aıılaşma (Agreemenı beııreeıı ılıe Goı•erıımeııı of Tıırkey aııd Tlıe IA EA for ılıe Applicaıioıı ofSafegııard iıı Coııııecıioıı wiılı ılıe Tı·eaıy oıı ılıe NPT) (Karar sayısı: 8/3527, RG. T. 20. I O. 198I l'e s. 17490): Niik/eer Silalılarııı Yayılmasıııııı Öııleıımesi ıl ııdlaşmasına ilişkin Olarak Giil·eıılik Deneıimiııiıı Uygulaıımasma Dair Tiirkiye Cıımlııır�reıi 1-/iikiimeıi ite Ulııslorartısı Aıom Eneıjisi Ajansı Arasmdaki Aııloşmaya Makale O Enerji Hukuku lik uluslararsı referanslar belirlenmiştir. c. Nükleer Felaketlere İlişkin Hazırlık ve Nükleer Afet Yönetimi: i. 26 Eylül 1986 tarihli Nükleer Kazaların Erken Bildirimine İlişkin Sözleşme: Bu sözleşme ile sınır ötesi etkileri olabilecek nükleer kaza durumunda Uluslararası Atom Enerji Ajansı'nın ve komşu ülkelerin zamanında bilgilendirilmesi sisteminin oluşturulması hedeflenmektedir. Ayrıca bu kapsamda 6 Ağustos 2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti arasında Nükleer Bir Kazanın Erken Bildirimine ve Nükleer Tesisler Hakkında Bilgi Değişimine İlişkin Anlaşma da bulunmaktadır. ii. 26 Eylül 1986 Nükleer Bir Kaza veya Radyolojik Acil Durum Söz Konusu Olduğunda Yardım Sağlanmasına İlişkin Sözleşme: Bu sözleşme ile bir nükleer kaza veya radyolojik acil durumun ortaya çıkması durumunda, hızlı yardım ve iş birliği sağlanabilmesi için gerekli atyapının oluşturulması hedeflenmektedir. d. Atıkların Depolanması ve Tesislerin Sökümü: 5 Eylül 1997 tarihli Kullanılmış Yakıt İdaresinin ve Radyoaktif Atık İdaresinin Güvenligi Üzerine Birleşik Sözleşmesi ile uluslararası iş birliği ve ulusal önlemlerin geliştirilmesi vasıtalarıyla yüksek seviyeli güvenlik sağlamak ve sağlanan güvenliği sürdürmek amaçlanmaktadır. Ayrıca birçok ülke nükleer enerji tesislerinin sökümü konusunda önceden düzenleme yapmıştır. Bu kapsamda örneğin İsveç Nükleer Enerjinin Devreden Çıkarılması Yasası'na dayanarak 1999 ve 2005'te iki reaktör sökümü yaparken, Belçika ise nükleer tesislerin sökümü için ayrı yasa çıkararak reaktör ömrünü 40 sene ile sınırlandırmıştır. e. Nükleer Santral İşletenin ve Nükleer Madde Taşıyanın Hukuki Sorumluluğu: Özellikle bugüne kaEk Protokol (Proıocol Addiıioııal T o Tlıe Agreemeııı Be/ll'eeıı Tlıe Goverıımeııı Of Tlıe Repııblic OfTıırkey Aııd Tlıe lıııenıaıioııal Aıoıııic Eııergy Ageııcy For Tlıe Applicatioıı Qf Sıifegııards lıı Coııııecıioıı IVitlı Tlıe Tıeaıy Oıı Tlıe NoııProliferaıioıı OfNııc/ear IVeapoııs) (AİT. 06.07.2000, Karar Sayısı: 200//]643. RG. T. 12.07.2001 ve s. 14460 : YT. 1 7.07.Z00I): Amerika Birleşik Deı•leıleri ile Niikleer Eııeıjiniıı Barışcıl Ama(:lar ile Kullmıılması Anltışması (Agreemenıfor cooperatioıı coııcerııiııg peacefıı/ ııses ofııııc/ear eııergy) (YT 02. 6.2008):Tiirkiye Cıımlıuriyeıi lliikiimeıi ile Romanya liiikiimeıi Arasmda Niikleer Ka:alarııı Erken Bildirimiııe Dair Anlaşma: (Bakanlar Kurulu Ktırarı. Karar Tarihi: 25/4/2008, Karar Sayısı: 2008//3592 R.G T. /6/5/2008 ve s. 26878). ' Dalıa dewylı bilgi i<·iıı bk:. Başoğlıı. Beııaıı. Ulııslar arası Niikleer Hııkıık, ıı•ıvıı: mıkleeı:web.ır; Kocaoğlıı. Necip Kağan, Niikleer Tesis İşleıeıriıı 1-/ııkııki Sorııııılıılıığıı: Karşılaştırıııalı ı•e Ulııs/ararası Ö:e/ HııkııkAııali:i Aııkara Barosıı Dergisi 2010/2 Sayısı, s.33 ı•d. 1 8/c. ıiim sö:leşme meıiııleri içiıı lıııp:/l"'WHtiaea.org/Pııblicaıions/Docıımenıs/ Com·eıııioıısliııdex.lııml ENERJi ve ÇEVRE OÜNYASI TEMMUZ-A�usros2012 47
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=